strona gwna > 

Wsplne dowiadczenie
„Wielka Wojna” w Muzeum Sztuki w odzi
Agnieszka Salamon-Radecka

Do 17 marca w dzkim Muzeum Sztuki mona oglda wystaw zatytuowan „Wielka Wojna”. Na ekspozycji zgromadzono „rne manifestacje” pierwszej wojny wiatowej w sztuce. Celem prezentacji, zgodnie z zaoeniami kuratorw, byo uwypuklenie i zwrcenie uwagi na „szczeglny charakter tego konfliktu zbrojnego w historii ludzkoci”. Punktem wyjcia za bya obserwacja rnic w przedstawianiu wydarze z lat 1914-1918 w twrczoci artystycznej przedstawicieli stron konfliktu. Mimo e zasadnicza odmienno rysuje si pomidzy Europ Zachodni, ktrej wojna przyniosa generalnie zniszczenie przedwojennego staus quo, a Europ rodkowo-Wschodni, gdzie dominowa jej niepodlegociowy lub te rewolucyjny aspekt, na poziomie ludzkim – dla wszystkich jej uczestnikw – byo to porwnywalnie wstrzsajce dowiadczenie. Prba przedstawienia za porednictwem sztuki owego indywidualnego, ludzkiego dowiadczania wojny jest tak naprawd gwnym tematem dzkiej wystawy.

Alexej Jawlensky, „Wielkie milczenie nr 6”, 1918-1919, olej, tektura, Muzeum Sztuki w odzi

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym

Rzeba wiarygodna
Stanisaw Kulon – dossier
Jerzy Fober

Dzisiaj emerytowany ju profesor Wydziau Rzeby warszawskiej Akademii Sztuk Piknych, mieszka i tworzy w podwarszawskich omiankach, pracujc (co jest dla niego charakterystyczne) nad kilkoma rzebami rwnoczenie. Obok kameralnych etiud rzebiarskich, jak „Ukrzyowania” wpisane w „korony drzew” i kolejne wersje „Opiekunek”, powstaj realizacje monumentalne, utrzymane w ponadnaturalnej skali czowieka, okrelone wielkoci wybranego pnia lub mdrze i wraliwie czone z kilku mniejszych fragmentw. Stosowane wczeniej zestawienia drewna z metalem lub surowym sznurem, Kulon z czasem zastpi kawakami ptna, wypeniajcymi naturalne pknicia, i zdecydowanym, mniej lub bardziej intensywnie uywanym kolorem. Systematycznie powraca take do zainicjowanego w 1991 roku tematu „Drogi krzyowej”, tworzc jego kolejne wersje, poszerzone o oglnonarodowy wymiar take w formie rysunkw i delikatnych obrazw na szkle. Jednak, jak sam pisa w 1970 roku: „Moj form wypowiedzi jest rzeba. Pragnem i w dalszym cigu pragn wypowiada si t form o wszystkich swoich niepokojach, radociach, fascynacjach, zwtpieniach i refleksjach powstaych na styku dwch wiatw: wiata otaczajcego mnie-nas i wiata mojego, wewntrznego”.

Stanisaw Kulon, „Przy krzyu”, 2000, fot. Krzysztof Pczalski, kolekcja Galerii Wspczesnej Sztuki Sakralnej w Kielcach

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym

„Trzy pocztki...”, a co dalej?
„Trzy pocztki – 1918, 1945, 1989” we wrocawskim Muzeum Architektury
Karolina Majkowska

Zaprojektowanie wystawy powiconej architekturze jest nie lada wyzwaniem. Sam budynek to kwestia wielu wypadkowych – czasu, w ktrym powstaje, funkcji, jak ma spenia, otoczenia, w jakim si znajdzie. Jak wic przedstawi to wszystko w kompleksowy, sumienny, a zarazem przystpny sposb, by nie zanudzi zwiedzajcego? Same zdjcia nie wystarcz, bo nie zawsze dostrzee si wszystkie istotne elementy. Tekst? Nie kady przystanie i przeczyta kilometr suchego, encyklopedycznego wywodu. Makieta? Jest czasochonna, miejscoerna, a w dodatku nie odda wszystkich istotnych elementw i detali. Na poczenie tych wszystkich sposobw zdecydowali si twrcy wystawy „Trzy pocztki –1918, 1945, 1989”, prezentowanej we wrocawskim Muzeum Architektury. Wybrawszy trzy wane w historii Polski daty, twrcy wystawy postanowili pokaza, jak wygldaa architektura przeomw, zakadajc, e to wanie na fali podniosych wydarze realizuje si t wartociow. „Architektura powstaje zwykle gdzie pomidzy tym, kim jestemy, a tym, kim chcielibymy by” – mwi na wstpie. Czy ta teza nie jest postawiona na wyrost?

oliborz – koncepcja zabudowy wedug projektu Antoniego Jawornickiego, fot. M. anowiecki, materiay prasowe Muzeum Architektury we Wrocawiu

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym

Wiek Bauhausu
Stulecie szkoy Waltera Gropiusa
Wojciech Delikta

Rok 2019 upynie pod znakiem Bauhausu. Mija wanie wiek od chwili ufundowania uczelni, ktra na kartach historii sztuki zapisaa si jako jeden z najbardziej wpywowych oraz inspirujcych orodkw myli i praktyki artystycznej. Niemieckie muzea, rozsiane od Berlina po Mnster i od Hamburga po Monachium, organizuj wystawy, konferencje, spektakle i inne wydarzenia, celebrujce stulecie szkoy Waltera Gropiusa. Oprcz monograficznych pokazw prac Lyonela Feiningera, Alfreda Ehrhardta, Otto Muellera czy Aenne Biermann, odbd si rwnie ekspozycje przenikajce wszystkie aspekty bauhausowej dydaktyki, m.in. balet i teatr eksperymentalny, fotografi, teori widzenia i koloru, dizajn czy sztuk wiata i ruchu. Hucznym obchodom w Niemczech wtruj wystawy w innych krajach, odzwierciedlajce midzynarodowy zasig Bauhausu. Ju w ubiegym roku rocznic zwiastoway prezentacje w Chicago, Moskwie, Londynie, São Paulo, a nawet Lagos. Niebawem rotterdamskie Museum Boijmans Van Beuningen zgbi powizania Bauhausu z holenderskim De Stijlem („Netherlands – Bauhaus. Pioneers of a New World”), natomiast w Harvard Art Museums przypomniana zostanie historia midzyakademickiej wsppracy – „The Bauhaus and Harvard”. Trudno wymieni wszystkie inicjatywy, skadajce si na ten wielki jubileusz. Globalna skala przedsiwzicia i autorytet zaangaowanych w niego instytucji potwierdzaj jedynie, jak istotnym fenomenem by Bauhaus.

Die Bauhaus-Kapelle (T. Lux Feininger: Klarinette, Waldemar Alder: Trompete, Ernst Egeler: Schlagzeug, Clemens Rseler: Posaune, Friedhelm Strenger: Klavier), Dessau 1930, rdo: Bauhaus-Archiv / Museum fr Gestaltung, Bauhaus100

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym

St(r)ach z Warty?
„Struggle. The Life and the Lost Art of Szukalski”
Aleksandra Sikorska

Przebywajcy w 1925 roku w stolicy Francji rzebiarz Stanisaw Szukalski pisa w jednym z listw do ksidza Stanisawa Szpietowskiego: „Chc tutaj wszystkie moje wyroby przewie na wystaw z zamku warszawskiego, by w Polsce w ten sposb sobie utworzy mono do pracy, kiedy obcy poklepi po gowie, bo to jest »swoim« potrzebne”. Ta drobna zoliwo dobrze podsumowuje dzisiejsz atmosfer wok Szukalskiego. Od 21 grudnia 2018 roku na platformie Netflix dostpny jest film dokumentalny „Struggle. The Life and the Lost Art of Szukalski”, powicony osobowoci, a w znacznie mniejszym stopniu sztuce Stanisawa Szukalskiego. Eksponowanie przede wszystkim charakteru twrcy jest znamienne take dla innych przedsiwzi skoncentrowanych wok jego twrczoci. Elektryzujce wzmianki o ekscentrycznej osobowoci rzebiarza powracaj w kadym tekcie, w ktrym jest wspominany, wystarczy zajrze choby do rozmaitych recenzji niedawnej wystawy „Pna polsko” w CSW Zamek Ujazdowski, na ktrej sztuka Szukalskiego zostaa przedstawiona w krzywym zwierciadle idei sztuki narodowej. Na oryginalne pogldy artysty skaday si m.in. neopogaskie sympatie, a take – stanowicy ich konsekwencj – antysemityzm, podkrelany dzi znacznie czciej ni towarzyszcy mu antykatolicyzm. Obok osobliwego charakteru i pogldw, obecnie do Szukalskiego przyciga take fakt, e nie kto inny jak Leonardo DiCaprio, ktrego z zapomnianym rzebiarzem podobno czya silna wi emocjonalna, przyczyni si do powstania filmowego dokumentu. O ile nie szokuje mnie – trzeba przyzna – wybircze eksponowanie zapatrywa Szukalskiego, o tyle niepokojce (i nieco mieszne) wydaje mi si powoywanie na „autorytet” hollywoodzkiego aktora jako prawodawcy szczeglnego dowartociowania Szukalskiego-artysty.

Stanisaw Szukalski, „Cecora”, 1927, alabaster, 42 x 24,5 x 19,5 cm, nr inw. Dep.MKr 52, Muzeum Narodowe w Warszawie, depozyt z kolekcji Marka Macioowskiego

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym

Przerwany sukces dyplomacji
Wystawa „Advancing American Art” z 1947 roku
Diana Stelowska

Celem wystawy byo pokazanie, e USA to co wicej ni materialistycznie nastawione mocarstwo. Dodatkowo sztuka wspczesna miaa unaoczni komunistom wolno, w jakiej yj i tworz artyci w Stanach. Wystawa porwnywana bya do kampanii reklamowej z precyzyjnie okrelon grup docelow, ktr miay by „wiadome artystycznie, opiniotwrcze grupy, z rnych krajw, ktrych poparcie jest rozproszone i moe tworzy pozytywny odbir amerykaskiej sztuki”. Jednak w tym samym czasie w Stanach po protestach Ligi Profesjonalnych Artystw Amerykaskich, okrelajcych przedstawion na wystawie sztuk jako naladujc europejsk, magazyn „Look” oraz prawicowe media nalece do koncernu wydawniczego Hearsta przedstawiy cz z prezentowanych obrazw jako obraliwe dla amerykaskiej sztuki. W Kongresie sugerowano, e bya to sztuka lewicowa i marksistowska.

Reklama aukcji obrazw z wystawy „Advancing American Art”, magazyn „Life”

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym

Ewelina Koakowska: Absolutna samotno jest podstaw
Sztuka modych
Oprac. Marcin Krajewski

Skd czerpiesz inspiracje?
Moje wasne uczucia w poczeniu z emocjami s kreatorami obrazu. Poszukuj przeciwnych, lecz uzupeniajcych si si. S to pierwiastki mskie poczone z kobiecymi. Wszystko ma swoje przeciwiestwo, jednak nigdy cakowite, a jedynie wzgldne, std prba przedstawienia procesu prowadzcego do stawania si jednoci. Mimo tych ekstremalnych skrajnoci, obie jednostki s pene pragnienia siebie nawzajem i stapiaj si w jedno, a granica midzy nimi si zaciera. Jedno nie moe istnie bez drugiego, tak jak wiato bez ciemnoci czy mier bez ycia. Interesuje mnie naturalny, autonomiczny proces, przebiegajcy bez udziau wiadomoci i refleksji, polegajcy jedynie na bezgranicznej potrzebie siebie nawzajem, cigej tsknocie, ktra materializuje si podczas poczenia obu pierwiastkw.

Ewelina Koakowska, „Lm 2”, 2017, tech. mieszana na ptnie, 70 x 90 cm, dziki uprzejmoci artystki

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym

Reakcja na dotyk
Ewelina Koakowska
Marcin Krajewski

Ewelina Koakowska kreli przed widzem opowie o ludzkiej cielesnoci. W swoich, konsekwentnie pozbawionych koloru, pracach graficznych i malarskich przedstawia ciaa w relacji, ciaa w procesie, drce z podniecenia, rozkoszy, naprone, spite lub wiotkie, bezwadne, unoszone w gr przez czyje silne rce, pary cia spltanych ze sob wszystkimi czonkami tak cile, e tworz nowe, autonomiczne, zagadkowe hybrydy. Twarze, jeli w ogle s widoczne, wykrzywia grymas podniecenia, donie – mskie i ylaste – ciskaj kobiec sylwetk. Rce splataj si z nogami, skra cile przylega do skry. Ciao kreowane przez Koakowsk aknie dotyku, ucisku, pieszczot. Swoje spenienie odnajduje w fizycznej unii z innym ciaem. Lub ciaami.

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym

Magdalena Obsadna: Wolno tworzenia
Sztuka modych
Oprac. Aleksandra Kargul

Skd czerpiesz inspiracje?
Inspiruje mnie wszystko, co mnie otacza – emocje i obrazy, ktre towarzysz mi w yciu codziennym. Szczeglne miejsce zajmuj sesje zdjciowe, publikowane w magazynach (czasem wystarczy jeden rzut oka na zdjcie i pewien ukazany na nim gest czy ruch ju okrela zarys caej nowej pracy). Jestem take wyczulona na kolor – w tym przypadku inspiracji dostarcza mi przede wszystkim moja codzienna praca architekta.

Magdalena Obsadna, bez tytuu, 2018, digital collage, dziki uprzejmoci artystki

 

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym

Instagram now?
Magdalena Obsadna
Aleksandra Kargul

Prace Magdaleny Obsadnej raz zobaczone, na dugo zapadaj w pami. Kompozycje zoone z nakadajcych si na siebie i przenikajcych fragmentw rzeczywistoci – kobiecych cia, przede wszystkim rk i doni, upozowanych w gestach wyjtych wprost z modowych sesji i wybiegw, wycinkw gwiezdnych konstelacji, udrapowanych tkanin, tropikalnych rolin i dzie sztuki – zdaj si pulsowa lub zatacza koa. Wszystko to uzupenione wibrujcym kolorem, takim jak fuksja, pastelowy r, ceglana czerwie czy szmaragdowa ziele, przeciwstawionym kontrastowym i nadajcym gbi caoci czerni i bieli. Jednoczenie wyraziste i delikatne, powszechnie okrelane s mianem „kobiecych” czy „intymnych”, nie te jednak terminy – jak sdz – dookrelaj ich prawdziwy charakter i wyjaniaj stale rosnc popularno.

 

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym

Graficzne szko
Zaprojektowane - Wrocawska Szkoa S.
Julia Baszczyska

Pod koniec ubiegego roku, podczas aukcji designu w warszawskiej Desie, butla Alicja projektu Zbigniewa Horbowego, wykonana wanie ze szka sodowego „antico” uzyskaa wysok cen motkow dziewi tysicy zotych. Od kilku lat obserwujemy systematyczny wzrost cen szklanych naczy z okresu PRL, ale to, co wydarzyo si na aukcji zorganizowanej z okazji stulecia niepodlegoci Polski, przeszo najmielsze oczekiwania. Nawet dom aukcyjny, w ktrym odbywaa si licytacja, nie spodziewa si tak wysokiego wyniku, ustalajc estymacj na 1500 – 2000 zotych. Popularno szkie Horbowego do niedawna nie miaa sobie rwnych. Ostatnio powoli doczaj do niego Jan Sylwester Drost, Micha Diament czy Ludwik Kiczura. Wszyscy wyksztaceni we Wrocawiu, czyli szkole-mateczniku, dziki ktremu powstao wyjtkowe zjawisko zwane m.in. Wrocawsk Szko S. Szko „antico” jest wanie jedn z charakterystycznych cech tego specyficznego nurtu w polskiej sztuce uytkowej.

proj. Zbigniew Horbowy, butla Alicja, fot. Pawe Bobrowski, zdjcie pochodzi z archiwum DESA UNICUM. Obiekt by oferowany na aukcji „Design. Polska Sztuka Stosowana 1918-2018”

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym

Jan Fejkiel, „Jerzy Panek Ergo sum”
Recenzja ksiki
Jdrzej Krystek

11 grudnia 2018 roku upyn wiek od narodzin polskiego grafika i malarza, najbardziej znanego ze swoich realizacji drzeworytniczych – Jerzego Panka. W zwizku z powyszym w krakowskiej Jan Fejkiel Gallery odbya si jubileuszowa wystawa dzie artysty, ktra powstaa we wsppracy z Gisel Burkamp – historykiem i krytykiem sztuki, kuratorem wystaw Jerzego Panka w Niemczech, wdow po Dieterze Burkampie, autorze monumentalnego katalogu dzie artysty „Jerzy Panek-Werkverzeichnis der Grafischen Arbeiten 1939-1993 (Jerzy Panek. Spis prac graficznych 1939-1993)” z 1995 roku, zawierajcego opisy i reprodukcje 584 dzie artysty.
Omawiana w niniejszym tekcie pozycja (wydana przez Jan Fejkiel Gallery) nie jest w swym zakresie, co zrozumiae, dzieem tak pojemnym – nie mona jej jednak odmwi inklinacji monograficznych, znaczco wykraczajcych poza ramy katalogowego wydawnictwa. Autor (w osobie sternika wyej wspomnianej galerii) w swym przekrojowym szkicu pochyli si nad problematyk autoportretu w twrczoci Panka.

Jan Fejkiel, „Jerzy Panek Ergo sum”, Jan Fejkiel Gallery 2018, ss. 159

 

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym