strona główna > nagrody ARTeonu
wybierz miasto:
B G J K L Ł P R S W Z KONKURSY

Gdańsk
Muzeum Narodowe w Gdańsku / Oddział Etnografii
"Dźwięki pierwotne"
18.05.2019 - 31.12.2019

"Dźwięki pierwotne" to pierwsza wystawa w Oddziale Etnografii Muzeum Narodowego w Gdańsku, która wykorzystuje przestrzeń całego budynku, a także ogródek przymuzealny. Na potrzeby ekspozycji powstały oryginalne instalacje dźwiękowe, wypożyczono wyjątkowe eksponaty i zabytkowe, często już nieznane instrumenty muzyczne. Przygotowany soundtrack wystawy stałej Oddziału, który wzbogaci ekspozycję o antropologiczno-muzykologiczną opowieść o nieistniejącym już świecie. Do zespołu tworzącego projekt zostali zaproszeni badacze etnomuzykolodzy, muzycy oraz artyści współcześni, wszystko po to, by stworzyć interaktywną, atrakcyjną wizualnie i odbieraną wieloma zmysłami wystawę, która pozwoli wejść w sferę dźwięków i poznać sekrety polskiej muzyki ludowej. Namawiamy też do aktywnego uczestnictwa: słuchania, grania i tańczenia!
Wystawa „Dźwięki pierwotne” przybliża fenomen dźwięku w kulturze, jego ewolucji, funkcji i ról. Temat ten został ukazany na trzech poziomach: dźwięków naturalnych, muzyki ludowej wyrastającej z dźwięków pierwotnych oraz wtórnego zainteresowania muzyką tradycyjną, inspiracji i jej przetwarzaniu przez współczesnych artystów.
Pierwszy poziom jest poświęcony relacji dźwięków człowiek – natura, a więc naśladowaniu dźwięków natury, naturalnym instrumentom (patyki, kamienie, źdźbła traw), dźwiękom pracy ludzkiej, wpływowi dźwięków na ciało, sygnałom oraz dźwiękom magicznym. To wokół tej problematyki – dźwięków pierwotnych – jest osnuta koncepcja wystawy i placu zabaw dla dzieci. Oprócz szumu drzew i strumyka tematem są między innymi pejzaże dźwiękowe dziewiczego krajobrazu, utracona równowaga dźwięku i ciszy czy melodia wsi. Nie sposób pominąć kwestii siły ludzkiego brzmienia w świecie naturalnych dźwięków, wszak przez wiele wieków najgłośniejszym słyszalnym sztucznym dźwiękiem było bicie dzwonu czy złowrogie huki armat.
Drugi, najobszerniejszy poziom wystawy, dotyczy szeroko rozumianej polskiej muzyki ludowej. Celem wystawy jest uchwycenie pejzażu dźwiękowego dawnej wsi, zdefiniowanie polskiej muzyki ludowej, ukazanie jej charakterystycznych elementów (w zależności od regionu i grup etnicznych), funkcji, ewolucji, bogactwa instrumentów muzycznych, wreszcie – twórców i muzyków. Ta część wystawy jest poświęcona następującym relacjom: muzyka a obrzędy, muzyka a religijność, muzyka a życie codzienne. Wydarzenia ze sfery sacrum i profanum. Wystawa porusza także temat więzi człowieka z instrumentem (i muzyków, i twórców), a także wizerunku muzyka, jego roli w społeczeństwie, pełnionych funkcji intensywności doznań muzycznych. Na koniec zainteresowani mogą się zapoznać z historią badań nad dźwiękiem, nagrań terenowych czy archiwaliami.
Trzeci poziom tematyczny wystawy stanowi próbę ukazania wpływu muzyki na kompozytorów klasycznych i popularnych oraz współczesnych artystów audiowizualnych, jak również pokazania analogii między muzyką wsi a jazzem i bluesem, opartej o fenomen improwizacji.
Wystawie towarzyszy książka dla dzieci Brzdęk. Jak złapać dźwięk autorstwa Pawła i Piotra Sitkiewiczów z ilustracjami Agaty Królak. Dodatkowo, zapraszamy na październikową konferencję naukową, a także sympozja popularnonaukowe, wykłady, spotkania oraz prelekcje. Projekt wzbogaci specjalnie przygotowany program edukacyjny, dostosowany do odbiorców w różnym wieku, adresowany zarówno do grup zorganizowanych, jak i rodzin, seniorów, młodzieży i dzieci. Dzięki bogatemu programowi koncertów przez cały czas trwania wystawy Oddział Etnografii będzie rozbrzmiewał muzyką ludową, klasyczną i współczesną.
Kuratorzy: Anna Ratajczak-Krajka, Krystyna Weiher-Sitkiewicz, Waldemar Elwart; opieka merytoryczna: prof. dr hab. Zbigniew Jerzy Przerembski (Uniwersytet Wrocławski), dr Robert Losiak (Uniwersytet Wrocławski), artyści: Marcin Dymiter aka emiter, Sylwester Galuschka & Konrad Gustawski & Wojciech Wilk, Julie Myers, Florian Tuercke, Wojciech Zieliński

[zwiń]

   »

W grudniowym, ostatnim „Arteonie”: pożegnalny wstępniak redaktor naczelnej.Ponadto:Łukasz Murzyn porusza temat zarządzania polską kulturą – sferą komunikacyjną i symboliczną, wystawę „Metafizyka obecności” w Muzeum Archidiecezjalnym w Krakowie recenzuje Joanna Winnicka-Gburek, Karolina Staszak z kolei komentuje 29. Ogólnopolski Przegląd Malarstwa Młodych „Promocje 2019” w Legnicy. Ponadto Wojciech Delikta pisze o wystawie „rzeźbiarza tkaniny” Daniela Lismore’a w poznańskim Starym Browarze, a Agnieszka Salamon-Radecka recenzuje wystawę „Jan Hrynkowski. Opowieść artysty”, odbywającą się w Muzeum Narodowym w Krakowie. W najnowszym „Arteonie” także: o retrospektywie Pierre’a Bonnarda w Wiedniu pisze Grażyna Krzechowicz, Kajetan Giziński natomiast omawia prezentację „Geo. Migracje Transgraficzne” w BWA w Kielcach. Ponadto Karolina Greś przygląda się prezentacji „Siostry prerafaelitki” w The National Portrait Gallery w Londynie, Marcin Krajewski rekomenduje malarstwo Dariusza Milczarka. Zbigniew J. Mańkowski natomiast pisze o zapachu w sztuce – o zapachu Bożego Narodzenia, A w rubryce „Zaprojektowane” Alicja Wilczak przybliża temat dizajnu kulinarnego”. W grudniowym „Arteonie” ponadto aktualia i inne stałe rubryki. 

Okładka: Tadeusz Gustaw Wiktor, „Światło dla Bożeny X”, 2019, olej na płótnie, relief, 160 × 160 cm, fot. materiały prasowe Muzeum Archidiecezjalnego w Krakowie

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Z dniem 1 stycznia 2020 roku wydawanie magazynu o sztuce „Arteon” zostaje zawieszone.

Nagrody ARTeonu

2013 - The Krasnals

Już po raz 15., magazyn o sztuce „Arteon” przyznał swoją nagrodę. Jak co roku, procedura wyłaniania laureata była dwustopniowa. Najpierw prosiliśmy krytyków, kuratorów, dyrektorów galerii publicznych i prywatnych o zgłaszanie kandydatów – artystów i grup artystycznych – którzy w minionym roku wykazali się wyjątkowymi osiągnięciami. Na nasz apel odpowiedziało tym razem 31 specjalistów. Grupę tę uzupełniły nominacje zgłoszone przez członków naszej redakcji. Razem uzyskaliśmy szeroką listę 37 artystów i 2 grup artystycznych. Następnie redakcja „Arteonu” powołała jury, w którego skład weszli: Anna Potocka – dyrektor Galerii Sztuki Współczesnej w Opolu, Sławomir Marzec – artysta, krytyk i teoretyk sztuki, autor m.in. książki „Sztuka polska 1993-2014. Arthome versus artworld”, oraz Jerzy Stelmach – kolekcjoner, autor książki „Uporczywe upodobanie. Zapiski kolekcjonera”.

Grupa The Krasnals powstała 1 kwietnia 2008 roku w kontekście wystawy Wilhelma Sasnala w warszawskiej Zachęcie. Artyści The Krasnals parodiowali styl malarstwa Sasnala, krytycznie odnosili się do jego wypowiedzi i zaangażowania politycznego. Stopniowo obszar ich zainteresowania się poszerzał, The Krasnals wzięli na warsztat polski art world. „W polskim światku artystycznym wszystko jest ustalone i poukładane, każdy ma swoje poletko, o które bije się z innymi. Gra jest warta świeczki, bo ze sztuką wiążą się duże pieniądze. Mało kto mówi to, co naprawdę myśli. (…) Zjawiają się ludzie, niby głoszący jakąś odnowę, a tymczasem konserwujący światek coraz bardziej. No i wreszcie pojawili się Krasnale, którzy wkładają kij w mrowisko i to wszystko ładnie i dowcipnie pokazują” – pisała o grupie The Krasnals Iza Kowalczyk (Iza Kowalczyk, „The Krasnals revolution”, 27 maja 2008, strasznasztuka.blox.pl).

Jednak wykazywanie absurdów, fałszu i konformizmu świata sztuki nie wystarczało The Krasnals, wkrótce zaczęły ich interesować także absurdy z innych dziedzin: kultury, biznesu, a także polityki polskiej i światowej. Sumę swoich przemyśleń na temat współczesnej Polski zawarli w monumentalnym dziele „Bitwa pod Grunwaldem / Statek głupców”, będącym oczywiście parafrazą obrazu Jana Matejki. Obraz ten został w ubiegłym roku wyeksponowany w Galerii Domu Aukcyjnego REMPEX, a na łamach „Arteonu” ciekawie analizował to dzieło Andrzej Biernacki (Andrzej Biernacki, „Prekrasnal, czyli faza na parafrazy. »Bitwa pod Grunwaldem / Statek Głupców« grupy The Krasnals”, „Arteon” nr 9/2013). Członkowie grupy do dziś pozostają nieznani, a Nagroda „Arteonu” jest pierwszą nagrodą przyznaną tej grupie.
Serdecznie gratuluję grupie The Krasnals tego wyróżnienia, a osobom, które zdecydowały się odpowiedzieć na naszą prośbę o przesłanie nominacji – bardzo dziękuję.

Piotr Bernatowicz

redaktor naczelny „Arteonu”